2 lata temu

Kolorowe dźwięki – synestezja dzięki hipnozie

 

Czy litery alfabetu mają swój specyficzny kolor? Czy utworowi muzycznemu towarzyszy specyficzna wizualizacja? Jeśli jesteś synestetą, odpowiesz na te pytania twierdząco, a jeśli nie to pozostaje Ci tylko hipnoza… Naukowcom w Finlandii udało się wywołać zjawisko połączenia zmysłów właśnie za pomocą tej metody.

Synestezja to pewnego rodzaju zdolność, stan mózgu, ale na pewno nie choroba (jak podaje część internetowych opracowań), w którym doświadczenie jednego zmysłu powoduje jednoczesne doświadczenie normalnie powiązane z innym zmysłem. O co chodzi? Jeśli słysząc muzykę, widzisz odpowiadające jej kolory, a obserwując niebieski, fizycznie robi Ci się chłodno, znaczy to, że jesteś synestetą.

Znalezione obrazy dla zapytania Wassily Kandinsky, "Żółty-Czerwony-NIebieski", 1925

Wassily Kandinsky, “Żółty-Czerwony-Niebieski”, 1925

Synestezja wokół nas

Synestezja oczywiście nie jest zjawiskiem częstym statystycznie. Szacuje się, że dotyka ona zaledwie jednej osoby na dwadzieścia tysięcy. Jednocześnie w tym niewielkim gronie możemy znaleźć stosunkowo dużo artystów różnych dziedzin. W końcu do historii przeszło zdanie kompozytora Franciszka Liszta, który do muzyków orkiestry miał się zwrócić słowami: „Panowie, nieco bardziej niebiesko poproszę!”. Z kolei Vladimir Nabokov twierdził, że tęcza ma dla niego wygląd liter „kzspygv”. Synestetą był też podobno Wassilij Kandinsky, który w swoich gorących abstrakcjach przenosił na płótno doświadczenia związane z odbiorem muzyki.

Nazwa zjawiska pochodzi od greckiego słowa synaisthesis oznaczającego równoczesne postrzeganie. Jest ono w pełni automatyczne i można wyróżnić wiele różnych jego typów, w zależności od tego, jakie zmysły są ze sobą powiązane. Istnieje też kilka różnych teorii wyjaśniających synestezję. Przykładowo Simon Baron-Cohen twierdzi, że wiąże się ona z dodatkowymi połączeniami w mózgu. W ten sposób zostają ze sobą powiązane struktury, które normalnie w takim połączeniu nie występują. Inna teoria zakłada raczej trudności w hamowaniu i wyciszaniu impulsów. Z kolei znany neuronaukowiec Vilayanur Ramachandran badając synestezję kojarzenia cyfr i kolorów wskazywał w szczególności na aktywność w korze wzrokowej i lewej tylnej części dolnego zakrętu skroniowego. Odkrył też, że synesteci mogą charakteryzować się bardziej rozwiniętą uwagą. Ciągle prowadzone są także badania na temat jej ewentualnych związków z autyzmem.

 

Znalezione obrazy dla zapytania test stroopa

 

Zahipnotyzowany synesteta

Jeśli opisane powyżej zjawisko bardzo Ci się spodobało i dajmy na to, chciałabyś/chciałbyś doświadczyć wizualnie I koncertu fortepianowego Chopina, wystarczy dać się zahipnotyzować. Mówiąc całkowicie poważnie, zgodnie z artykułem opublikowanym na NeuroscienceNews, naukowcy z fińskiego Turku i szwedzkiego Skodve wytworzyli właśnie za pomocą hipnozy stan funkcjonalnie analogiczny do synestezji.

Każdy z nas z pewnością rozwiązywał kiedyś  słynny test Stroopa. Polega on na sprawdzaniu czasu reakcji w sytuacji, gdy kolor tekstu i tekst (słowo oznaczające jakąś barwę) są ze sobą niezgodne. Pewną wersję testu rozwiązywali też badani wcześniej poddani bardzo krótkiej sesji hipnotycznej. Na czterech zahipnotyzowanych w przypadku trzech dało się zaobserwować silne powiązanie między symbolem a kolorem, co potwierdzały dane z raportów werbalnych i eyetracking. Jak wskazują badacze, wyniki te są ważnym elementem układanki na temat całego zjawiska i wskazują, że na zmianę w percepcji kolorów mogą wpływać odpowiednie sugestie werbalne.